Category Archives: โปรแกรมแนะนำ

Texmaker 2.3 และ SumatraPDF 1.4

ไม่รู้เป็นเหตุบังเอิญหรือเปล่าที่โปรแกรมเล็ก ๆ ดี ๆ สองตัวออกเวอร์ชันใหม่พร้อม ๆ กัน  โปรแกรมตัวแรกคือ Texmaker 2.3 และ SumatraPDF 1.4 สำหรับตัวแรกผมเริ่มใช้เป็นบรรณาธิกรณ์หลักในการสร้างเอกสารขนาดเล็ก ๆ แล้ว ด้วยความที่มันเป็น Unicode และมีตัวแสดงผล pdf แบบฝังตัว ทำให้การใช้งานค่อนข้างสะดวกรวดเร็ว ความสามารถใหม่ ๆ ที่เพิ่มเข้ามาในเวอร์ชันนี้คือ (เอาเฉพาะที่สำคัญนะครับ) สามารถซ่อนกลุ่มคำสั่ง (folding) ที่อยู่ภายใต้คำสั่ง\part, \chapter, \section,.., \begin{foo} \end{foo} ซึ่งทำได้สวยงามทีเดียว โดยเฉพาะการเลือกใช้สี ข้อมูลของเอกสารอ้างอิงใน bibtex ไฟล์ตอนนี้จะแสดงให้เห็นเมื่อมีการเรียกใช้คำสั่ง \cite สามารถย้ายแท็บได้

LaTeX in Your Emails

คงจะมีปัญหากันบ้าง เวลาต้องส่งอีเมลถามปัญหาทางคณิตศาสตร์ (ปกติในเว็บบอร์ดรุ่นหลัง ๆ สามารถใส่สมการคณิตศาสตร์เข้าไปได้ ไม่มีปัญหาแล้ว) ทางแก้อันหนึ่งที่ง่าย ๆ คือแนบไฟล์ pdf ไปตรง ๆ เลย หรือแทรกสมการคณิตศาสตร์โดยใช้รหัสของ LaTeX ไปเลย กรณีแรกเสียเวลาเสียสมาธิในการสร้างคำถามค่อนข้างมาก กรณีที่สองมีข้อจำกัดค่อนข้างมาก บ่อยครั้งที่อ่านแล้วไม่รู้เรื่อง สำหรับผู้ใช้ Thunderbird เป็นตัวอ่านอีเมล มีข่าวดีมาก ๆ คือ โปรแกรมตัวนี้มี Add-on ที่ชื่อ LaTeX It! ซึ่งสามารถทำงานได้เป็นอย่างดี ดังตัวอย่างในรูปข้างล่าง จะเห็นว่าอีเมลที่ได้รับจากบน Yahoo จะมีสมการคณิตศาสตร์ (ในรูปไวยกรณ์คณิตศาสตร์ไม่ถูกต้อง) ที่สวยงานตามแบบฉบับของ LaTeX สำหรับวิธีการติดตั้งนั้นจำเป็นจะต้องมีโปรแกรมที่ต้องลงเพิ่มนอกจาก LaTeX

PDF Forward/Inverse Search with Sumatra PDF with WinEDT 6

ตั้งใจจะซื้อ WinEDT 6 มาใช้นานแล้ว ยังไม่ได้ซื้อซักที วันนี้ WinEDT 6 ได้ออกเวอร์ชันแก้บักมา ถึงแม้ยังไม่สนับสนุน Unicode เต็มตัวแต่ก็คิดว่าถึงเวลาที่ต้องเปลี่ยนมาใช้แล้ว สิ่งแรกที่ต้องกระทำคือการใช้งาน Forward/Inverse Search กับเอกสาร PDF (จริง ๆ แล้ว ฟังก์ชันนี้ TeXWorks มีและก็เยี่ยมยอดมาก รวมทั้งใช้กับภาษาไทยได้ด้วย) โดยใช้  Sumatra PDF ซึ่งสำหรับการใช้งานร่วมกับ WinEDT 5.6 นั้นทำงานได้ดีอยู่แล้ว พอย้ายมาบน WinEDT 6 ก็มีเรื่องให้ศึกษากันอีก เริ่มแรกทีเดียวคือเรื่องเว็บที่โหลด Sumatra PDF นั้นมีหลายเว็บเหลือเกิน ดังนั้นขอแนะนำให้ไปโหลดที่

Ghostscript 9.00 และ 3D with Pstricks

ในยุคที่ การควบรวมกิจการ,  3D, และ โดนัท กำลังอยู่ในสายตาของผู้คนอย่างมาก (มากเกินไปโดยเฉพาะอันหลัง) ผมเลยเขียนบทความที่รวมสามเรื่องไว้ในเรื่องเดียวกันซะเลย มาดูกันว่าผมทำได้อย่างไร เรื่องแรกคือ โปรแกรมค้างฟ้า Ghostscript ได้ออกเวอร์ชันใหม่เป็นเลข 9.00 ซึ่งแน่นอนเป็นเวอร์ชันที่มีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างมาก โดยเฉพาะเรื่องสี ดังนั้นแฟนพันธ์แท้ LaTeX -> divps -> ps2pdf ก็คงต้องใส่ใจกันหน่อย สำหรับคนที่ต้องการใช้งานก็ไปโหลดได้จาก Ghostscript 9.00 แล้วก็ลองกันเองนะครับ เรื่องถัดมาคือคือสองเรื่องควบนั่นคือ 3D กับ โดนัท ในการวาดรูป 3D ใน LaTeX นั้นน่าจะเป็นเรื่องหนึ่งที่มีประโยชน์มาก ๆ เพราะเราสามารถสร้างและจัดการกับรูปภาพ 3D ที่ใช้ในการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ได้แบบฟรี

Bibliography Reference Manager

ผมใช้ LaTeX มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1999 ซึ่งนานมากแล้ว ไม่เคยคิดกลับไปใช้ Word Processor เขียนเอกสารวิชาการ ปัญญหาอันหนึ่งของผู้ใช้ LaTeX ในการอ้างอิงเอกสารอื่น ๆ นั้นคือจะเขียนตามใจชอบไม่ได้ (ฮา) มันจะต้องมีรูปแบบชัดเจน (เนื่องจากไม่เคยใช้โปรแกรมพวก EndNote หรือ Zotero เลยไม่ขอเปรียบเทียบนะครับ) และในการเปลี่ยนรูปแบบของการอ้างอิงทำตามใจชอบไม่ได้เพราะเดี๋ยวทั้งเอกสารมันจะไม่เหมือนกัน  สำหรับ LaTeX เรื่องพวกนี้ก็แค่เปลี่ยน Bibliography style ยิ่งถ้าใช้ Natbib แล้วหล่ะก็ยิ่งง่ายใหญ่ การสร้าง BibTeX จาก text file นั้น ถึงแม้ไม่มีอะไรยาก แต่ก็ไม่ต่างอะไรกับก้นที่เป็นริดสีดวง ดังนั้นโปรแกรมพวก

WinFIG 4.62 fixes a rendered LaTeX equation bug

หลายคนที่ใช้ WinFIG 4.61 แล้วปรากฏว่ามันไม่แสดงสมการในรูปแบบที่ควรจะแสดงตามที่ผมเคยโม้ไว้ใน  WinFig ใช้ยาก แต่อาจจะคุ้ม ส่วนตัวก็มีปัญหาแบบเดียวกันแต่ไม่ได้แจ้งผู้เขียนโปรแกรมไป ด้วยความขี้เกียจ  เป็นที่น่ายินดีที่มีคนแจ้งไปแล้วและผู้เขียนโปรแกรมก็ได้แก้ไขแล้วออกเวอร์ชัน 4.62 มาให้ใช้ ผมลองดูแล้วใช้งานได้ดี พูดกันตามตรงในขณะที่โปรแกรมขนาดยักษ์เชื่องช้าอย่าง Inkscape มีตัวเลือกสำหรับ LaTeX ให้ใช้ และแจกฟรีด้วย ถ้า WinFIG ยังขายในราคาแบบนี้ แทนที่จะแจกฟรีแล้วใช้วิธีการรับบริจาคแทนหละก็ ตัวโปรแกรมคงไม่มีใครใช้ (การขายโปรแกรมในราคาขนาดที่คนเขียน WinFIG ขาย มันก็ควรจะมีบริการหลังการขายที่ดีกว่านี้) อย่างไรก็ตามการที่มันมีการแสดงผลสมการแบบเห็นจริง เห็นจัง และตัวโปรแกรมมีขนาดเล็กเหมาะกับการใช้งานเล็ก ๆ น้อย ๆ แบบนี้ มันก็ยังเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ เอาใจช่วยให้คนเขียนแจกฟรี

Inkscape 0.48 with new LaTeX export feature

ท่านผู้่อ่านที่รัก (ไม่รู้มีกี่คนกัน) ในที่นี้มีใครไม่รู้จัก XFig บ้างครับ หลายคนคงไม่รู้จัก ซึ่งไม่เป็นไร อธิบายกันเล็กน้อย XFig นั้นเป็นโปรแกรมวาดรูปแบบเว็กเตอร์ที่เขียนโดยคนไทยปัจจุบันเข้าใจว่าเป็นอาจารย์อยู่นิด้า ตัวโปรแกรมนั้นเป็นที่นิยมในหมู่ผู้ใช้ unix มาก ๆ สำหรับบน linux แล้วก็ยังมีคนใช้อยู่เช่นผม เป็นต้น แต่ผมใช้ผ่าน Colinux ส่วนโปรแกรมวาดรูปเวกเตอร์บน Windows นั้นก็มีหลายตัว และหนึ่งในนั้นก็คงเป็นที่รู้จักกันดีคือ Inkscape นั่นเอง  สำหรับโปรแกรมตัวนี้นั้นมีออกมาให้ใช้นานแล้ว แต่ผู้ใช้ LaTeX คงจะใช้กันน้อยมาก เพราะไม่ว่าโปรแกรมวาดรู้จะดีอย่างไร ถ้าใส่สมการไม่ได้ก็กลับไปหา XFig อย่างเดิม (สำหรับการวาดบล็อคไดอะแกรม หรือวงจรไฟฟ้า ผมใช้ circuit macro ปัจจุบันเรื่องวิเคราะห์วงจรไฟฟ้าส่งคืน

Xfig, CoLinux บน Windows

ในการวาดรูปแบบเวกเตอร์เพื่อใช้บน LaTeX นั้น สามารถทำได้หลายทาง เส้นทางที่ง่ายที่สุดคือใช้ cygwin แต่จะได้ Xfig รุ่น 3.2.4 ที่มีปัญหากับไฟล์ pdf  และพบว่าไม่สามารถหา Xfig เวอร์ชัน 3.2.5 มาใช้งานได้ถึงแม้จะลองแล้วลองอีก เนื่องจากไม่มีใครสร้าง Xfig 3.2.5 สำหรับ cygwin ไว้ให้ ด้วยเหตุผลที่มีมากมาย ก็ทำให้ผมต้องหาวิธีใหม่ ที่นึกได้ก็คือโปรแกรมประเภท Virtual Machine มาใช้งาน เนื่องจากไม่มีเงินซื้อ vmware มาใช้งาน ก็ต้องหาของฟรีมาใช้ นั่งปล้ำกับของฟรีจาก sun คือ virtualbox อยู่หลายวัน ยังไงก็ไม่สำเร็จ กว่าจะลงได้ยากเย็นแสนเข็ญ เผอิญนึกขึ้นได้ว่ามีเพื่อนเก่าที่เคยใช้กันมาอย่าง

Sumatra PDF ออกเวอร์ชัน 1.1

ลัดคิวด้วยข่าวสั้น ๆ นะครับ ข่าวนี้น่าจะเป็นที่น่ายินดีสำหรับมิตรรัก PdfLaTeX ที่พัฒนาเอกสารเป็น pdf เป็นหลัก เพราะ Sumatra PDF นั้นเล็ก เบา ไม่ล็อกไฟล์ สนับสนุนการทำ forward และ inverse search ได้ดี นอกจากนั้นยังฟรี และเปิดเผยรหัสต้น ตอนนี้ได้ออกเวอร์ชัน 1.1 แล้ว สามารถไปดาว์นโหลดได้ที่ Sumatra PDF viewer เวอร์ชันนี้มีความสามารถใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นมาเล็กน้อย และมีการปรับปรุงความถูกต้องในการแสดงผลเพิ่มมากขึ้น ผู้สนใจสามารถดูความเปลี่ยนแปลงได้ที่ version history อนึ่ง เท่าที่ลองใช้ได้นิดหน่อย รู้สึกถึงความเร็วที่เพิ่มขึ้น (นิดเดียว)

ใส่ Layer ให้ pdf

ถ้าใครเคยผ่านหูผ่านตาแพ็กเกจ AcroTeX จะเห็นว่าแพ็กเกจนี้สามารถใส่ลูกเล่นให้การทำ presentation ได้อย่างมากมาย แต่ข้อเสียหลัก ๆ ก็คือต้องมี Acobat ตัวที่เสียเงิน สำหรับสร้างความสามารถเหล่านี้ ถึงแม้ว่าผลลัพธ์จะนำมาเป็นกับตัวอ่านเอกสาร pdf ฟรีตัวไหนก็ได้ เนื้อหาในโพสนี้แค่เป็นการจดบันทึกเกี่ยวกับแพ็กเกจที่มีความสามารถในการสร้างเลเยอร์ให้เอกสาร pdf ซึ่งจะมีประโยชน์มาก ๆ ในการทำ presentation สำหรับแพ็จเกจที่มีความสามารถคล้าย ๆ กันมีดังนี้คือ cooltooltips pdfcomment fancytooltips ocgtool สองตัวแรกทำงานได้เฉพาะกับเอกสารที่เป็นข้อความ ส่วนตัวที่สามจำเป็นต้องมีไฟล์ภายนอกมาเกี่ยวข้องด้วย ตัวที่ 4 นั้นอ้างว่าดีมาก แต่จำเป็นต้องลง AcroTeX แต่ไม่จำเป็นต้องใช้ Acrobat Reader Professional ที่เสียเงิน ไว้ว่าง

WinFig ใช้ยาก แต่อาจจะคุ้ม

ปัญหาอย่างหนึ่งของคนใช้ LaTeX ก็คือ เห็นสมการในรูปแบบห่วย ๆ เส้นแตก รูปไปถึงรูปที่เส้นแตกไม่ชัดเจน แล้วจะมีอาการเวียนหัวทันที  ดังนั้นผู้ใช้งาน LaTeX สิ่งหนึ่งที่ต้องวิ่งหาคือโปรแกรมวาดรูปแบบเวกเตอร์ที่ใส่สมการได้ ซึ่งมีหลายตัว และแต่ละตัวก็ใช้งานยาก ๆ ทั้งนั้น วันนี้จะขอนำเสนอ WinFig ไม่ได้ยุ่งอะไรเกี่ยวกับโปรแกรมวาดรูปตระกูล XFig ซะนาน เพราะช่วงนี้ไม่ได้เขียนบทความวิชาการเลย แต่ถ้าทำความเข้าใจถึงวิธีการใช้แล้วก็อาจจะ "ติดใจ" ก็ได้ เหมือนคนทั่วไปที่ทนใช้โปรแกรมบางตัวเพราะติดกับคีย์ลัด หรือรูปแบบการทำงานต่าง ๆ ทั้ง ๆ ที่ ๆ มันก็สรุปไม่ได้ว่ามันดีกว่ากันหรือเปล่า ยกตัวอย่างเช่นผมติดการใช้  WinEDT เป็นต้น  ในการใช้ WinFig ก็ดาวน์โหลดแล้วติดตั้งแบบโปรแกรมทั่วไปตามปกติ เวอร์ชันทดลองใช้งานได้ 15