อย่างไรก็ตามการที่มันมีการแสดงผลสมการแบบเห็นจริง เห็นจัง และตัวโปรแกรมมีขนาดเล็กเหมาะกับการใช้งานเล็ก ๆ น้อย ๆ แบบนี้ มันก็ยังเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ เอาใจช่วยให้คนเขียนแจกฟรี

help command

ซึ่งคำสั่งที่จะขอความช่วยเหลือก็จะเป็นแค่คำสั่งที่รู้จัก แล้วเราก็ไม่มีทางรู้ว่า MATLAB สามารถทำอะไรได้บ้างนอกจากอ่านคู่มือให้ครบทุกหน้า ซึ่งใครจะทำ วันนี้ไม่ว่างแต่อยากดูคู่มือ MATLAB ว่าดีแค่ไหน (ปัจจุบันดีขึ้นมาก) แล้วผมก็พบรูปข้างล่างนี้ รูปข้างล่างนี้พอได้ในหน้า Types of MATLAB ซึ่งในแต่ละรูปจะเป็นรูปที่แสดงให้เราเห็นทันทีเลยว่าสิ่งที่เราได้จากคำสั่งหล่านี้จะทำอะไรให้เราได้บ้าง แต่ละรูปก็จะมีชื่อคำสั่งที่สามารถเชื่อมโยงเราไปยังคู่มือของคำสั่งนั้น ๆ ได้

สุดยอดดีมาก ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การพล็อตรูป 3 D ดูแค่นี้ชัดเลยนะครับไม่ต้องไปหาเพิ่มเติมที่ไหนอีก

ด้วยความสัตย์จริง พึ่งรู้ว่ามีอย่างนี้ด้วย

การเพิ่มเนื้อหาเข้ามาก็เพื่อเรียกลูกค้า ไม่มีวัตถุประสงค์อื่น ๆ ด้วยส่วนตัวแล้วคิดว่าจำนวนผู้อ่านรวมถึงผมด้วย จำนวน 600 ครั้งต่อเดือนนั้นมันน้อยไปหน่อย โดยเป้าหมายจะให้อยู่ที่ 3000 ครั้งต่อเดือนเหมือนกับ บล็อกเรื่องเดียวกันที่ wordpress แน่นอนผมเองไม่ค่อยมีเวลาเขียนหรอกครับ แต่จะพยายามหาเวลาว่างสรุปเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาที่กล่าวมา

สุดท้ายวกกลับมาที่เรื่องที่เกี่ยวกับ LaTeX ซักหน่อย ช่วงนี้ MiKTeX กำลังจะออกเวอร์ชัน 2.9 แล้ว แต่ผู้ใช้บางคนยังยึดอยู่กับ MiKTeX 2.6 อยู่เลย ก็แนะนำให้เปลี่ยนซะนะครับ เพราะตัว MiKTeX 2.7 ก็กำลังจะเลิกอัฟเดท หมายความว่าแพ็กเกจเก่าที่มีบักก็จะไม่มีการแก้ไขใด ๆ ทั้งสิ้น เวลาใช้ความสามารถใหม่ ๆ ก็จะไม่ได้ผลตามที่กล่าวอ้างไว้

วันนี้ลาไปแค่นี้ก่อน สวัสดีครับ

ผมต้องการใส่รูปของ Euler กับ Euler’s identity สมการที่สวยงามที่สุดอันหนึ่ง ดังนี้

รูป Euler เอามาจาก wikipedia ส่วนสมการนั้นใส่เอง จะเห็นได้ว่าสมการสวยงามตามลักษณะของ LaTeX ทั่วไป วิธีการทำก็ง่าย ๆ ครับ ใช้ Inkscape วาดรูปอะไรก็ได้ (ผมใช้ไม่ค่อยเป็น) จากนั้นก็ใส่คำสั่ง LaTeX โดยถ้าเป็นสมการก็ให้ใส่ $ กำกับหน้าหลังด้วย ดังในรูป

เสร็จแล้วให้จัดเก็บ (save) ในรูปแบบของ pdf หรือ eps ซึ่งในกรณีผมนั้นเลิกใช้ eps นานแล้วก็เลือก pdf เมื่อใส่ชื่อไฟล์เรียบร้อยก็กด save ตามปกติ ตัว Inkscape จะมีไดอะล็อกบล็อคขึ้นมาถามครับ ว่าจะใส่ตัวเลือกอะไรบ้าง ในกรณีให้เลือกตัวเลือกดังนี้

เลือก PDF+LaTeX แล้วก็ Export area is drawing เพิ่มเติมจากค่าปกติ เป็นอันเสร็จเรื่อง สมมติว่าเรามีไฟล์ที่จัดเก็บชื่อ euler.pdf เราจะได้ไฟล์ euler.pdf_tex เพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่งไฟล์

เวลาเรียกใช้งานก็ทำดังนี้ครับ

\documentclass[12pt]{report}
\usepackage{xcolor}
\usepackage{graphicx}

\begin{document}
\begin{figure}
   \centering
   \def\svgwidth{5cm} % sets the image width, this is optional
   \input{euler.pdf_tex}
 \end{figure}
 \end{document}

การใช้งานคำสั่ง input ก็ให้ระวังเรื่องโฟลเดอร์ดี ๆ อาจจะกำหนด graphicpath ไปเลยก็ได้ เมื่อรัน LaTeX เราก็จะได้ผลตามที่ต้องการครับ

เป็นเรื่องน่ายินดีที่ต่อไปนี้รูปที่สร้างจาก Inkscape จะมีสมการประกอบที่สวยงามซะที

• เรื่องวุ่น ๆ เกี่ยวกับตาราง ตอนที่  1 เรื่องทั่วไป
• เรื่องวุ่น ๆ เกี่ยวกับตาราง ตอนที่ 2 multirow

ในตอนนี้จะเกี่ยวการใช้สี ถ้าใครยังจำการใช้ Word ได้ ก็คงจะจำได้ว่าการใส่ตารางในเอกสาร Word นั้น ง่ายดายมาก แถมยังมีแม่แบบให้เลือกมากมาย และก็จะมีการใช้สีเพื่อให้ง่ายต่อการมองเห็นด้วย (ทั้ง ๆ ที่ขณะนั้นเครื่องพิมพ์สียังอยู่ห่างไกลความจริงพอสมควร) สำหรับ LaTeX และพวกพ้องก็มีการใช้สีสำหรับตารางด้วย

การใส่สีลงในตารางนั้นทำได้หลายวิธี และมีแพ็กเกจให้เลือกใช้ แต่ในที่นี้จะแนะนำให้ใช้ความสามารถเกี่ยวกับตารางของแพ็กเกจ xcolor ซึ่งปกติเราก็เรียกใช้กันอยู่แล้ว วิธีการเรียกใช้ความสามารถในการใช้สีในตารางของแพ็กเกจ xcolor นั้นทำได้โดยการเพิ่มตัวเลือก table เข้าไปดังนี้

 \usepackage[table, svgnames]{xcolor}

เมื่อเลือกแล้วเราก็จะสามารถใส่สีลงในตารางได้อย่างง่ายดาย   ส่วนตัวเลือก svgnames นั้นเป็นการใช้ชื่อสีที่ทำไว้แล้ว ซึ่งรายชื่อสีก็ดูได้จากคู่มือของ xcolor ในบทที่ว่าด้วย color by names

จากรูปข้างบน ถ้าผมต้องการให้มีการสลับระหว่างสี LighGreen กับสีขาว ผมก็จะใสคำสั่งข้างล่างนี้ไว้ก่อนคำสั่ง \begin{tabular} ดังนี้

 \rowcolors{1}{white}{LightGreen}

โดยที่ตัวเลือกแรกที่เป็นเลขหนึ่ง คือการบอกว่า แถวแรกที่เราจะใส่สีคือแถวที่เท่าไหร่ ส่วนตัวเลือกที่สอง ในที่นี้คือ white ก็คือสีของแถวเลขคี่ และตัวเลือกที่สาม LightGreen ก็คือสีของแถวเลขคู่ ผลลัพธ์ที่ได้จะออกมาแบบรูปข้างล่าง

ซึ่งจะเห็นว่าน่าเกลียดมาก เพราะสีไม่ได้เป็นไปตามที่เราต้องการ โดยเฉพาะส่วนที่เป็นการผสานแถว  ถ้าต้องการในส่วนของ Defender และ Forward เป็นสี LightGreen ก็ให้ลบคำสั่ง \rowcolor ข้างบนออก แล้วทำดังนี้

\usepackage[table,svgnames]{xcolor}

\begin{document}
\begin{table}[!htb]
\begin{tabular}{|c||l||r|} \toprule\hline
\multicolumn{3}{|c|}{Team sheet} \\ \hline\hline
Goalkeeper & GK & Paul Robinson \\ \hline
\rowcolor{LightGreen} & LB & Lucus Radebe \\
\rowcolor{LightGreen} & DC & Michael Duberry \\
\rowcolor{LightGreen} & DC & Dominic Matteo \\
\rowcolor{LightGreen}\multirow{-4}{*}{Defenders}& RB & Didier Domi \\ \hline
\multirow{3}{*}{Midfielders} & MC & David Batty \\
                             & MC & Eirik Bakke \\
                             & MC & Jody Morris \\ \hline
\rowcolor{LightGreen}Forward & FW & Jamie McMaster \\ \hline
\multirow{2}{*}{Strikers} & ST & Alan Smith \\
                          & ST & Mark Viduka \\ \hline
\end{tabular}
\end{table}
\end{document}

ตัวหนังสือสีแดงคือส่วนของรหัสต้นที่เพิ่มเข้าไป จะเห็นได้ว่าจะต้องใส่คำสั่ง \rowcolor{LightGreen} เข้าไปในทุก ๆ แถวที่ต้องการใช้สีนี้ ในส่วนของคำสั่ง \multirow นั้นจะต้องใส่ทีหลังสุด ไม่เช่นนั้นสีจะไปทับตัวหนังสือซึ่งจะเห็นได้ว่าผมใส่ลงในตำแหน่งล่างสุดที่ต้องการจะผสานแถว แล้วเปลี่ยนเลขสีเป็นเลขลบสี่แทน ซึ่งเราก็จะได้ผลตามรูปข้างล่าง

รูปที่ลงให้ดูมันมีปัญหานิดหน่อยนะครับ ของจริงเส้นขอบสีดำจะไม่โดนสี LightGreen ทับ

วันนี้ก็ขอจบเนื้อหาในเรื่องนี้ไว้แค่นี้นะครับ หวังว่าจะมีประโยชน์บ้าง

หลังจากนั้นการทำรายงานต่าง ๆ ก็ใช้มือเขียนเป็นส่วนใหญ่ เวลานำเสนอผลงานก็ใช้วิธีเขียนลงบนแผ่นใส พอแผ่นใส่แบบถ่ายเอกสารได้เริ่มมีแพร่หลายและราคาพอจับต้องได้(แผ่นละ 7 บาท) ก็เริ่มใช้วิธีคัดลอกด้วยเครื่องถ่ายเอกสารแล้วตัดแปะบนกระดาษก่อนเอาไปถ่ายลงแผ่นใสอีกที วิธีนี้อยู่รอดไปหลายปีทีเดียว ส่วนการทำวิทยานิพนธ์นั้นก็เริ่มจะมี Word 2.0 ที่พอจะใช้แทน CU word ได้ แต่ถึงกระนั้นก็ยังไม่มีใครใช้อยู่ดี เห็นเริ่มมีการใช้ Word อย่างจริงจังก็คือ Word 6.0 ที่คอมพิวเตอร์สมัยนั้นไม่มีทางมีความสามารถเพียงพอในการใช้งานสำหรับคนทั่วไป ใช้ได้ไม่มีนาทีหน่วยความจำก็หมด (ฮา) จนในที่สุดก็กลับมาใช้ CU word เหมือนเดิม ตอนนั้นก็พิมพ์แล้วเว้นบรรทัดเวลาต้องใส่รูป วาดรูปแล้วตัดแปะแล้วเอาน้ำยาลบคำผิดป้ายแล้วเอาไปถ่ายเอกสารเพื่อใช้เป็นต้นฉบับอีกที ซึ่งมันเหนื่อยมาก

มาถึงสมัย Word 97 เวอร์ชันที่สร้างความปวดเศียรมากที่สุด เพราะดูเหมือนจะใช้งานได้ดี แต่พอใส่รูป ใส่สมการหน่อย จัดเก็บวันนี้พรุ่งนี้ก็เปิดมากลายเป็น X หมดเลย สร้างไฟล์ใหญ่หน่อยก็ต้องใช้แผ่นจัดเก็บข้อมูลแบบ 3 นิ้วครึ่งหลายแผ่น PKzip แบบต่อแผ่นจึงเป็นคำสั่งที่ใช้กันคล่องที่สุดสำหรับผู้คนสมัยนั้น ผมเลิกใช้ Word แบบจริง ๆ จัง ๆ สมัยเรียนปริญญาโท ที่งานที่ต้องทำส่งนั้นมันมีสมการเยอะแยะไปหมด พิมพ์ลง Word ที่บ้านใส่แผ่น แล้วเอามาเปิดใช้ที่มหาวิทยาลัย ปรากฏว่าสมการกลายเป็น X หมด และนั่นก็เป็นเวลาที่ตัดขาดจาก Word ครับ

ที่มหาวิทยาลัยที่เรียนปริญญาโทนั้น มีการใช้ LaTeX กันอยู่แล้ว ผมจึงไม่ต้องลงโปรแกรมอะไร ใช้เครื่องที่มหาวิทยาลัยเอา เริ่มแรกด้วยการสร้างสมการ ให้ได้เนี่ย น้ำตาแถบไหล กว่าจะเริ่มเข้าใจอะไรต่อมิอะไรก็ใช้เวลาสองอาทิตย์เต็ม ๆ หนังสือเรียนไม่ได้แตะเลย จนถึงวันนี้บอกตรง ๆ ใช้ Word กับ Power Point ได้งู ๆ ปลา ๆ มาก กล่าวคือใช้วิธียืมแม่แบบจากคนอื่นมาแล้วคัดลอกดัดแปลงเอา และโอกาสที่จะได้ใช้นั้นน้อยมาก ๆ ครับ  ถ้าต้องสร้างเอกสารเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็ LaTeX โลด

สำหรับบทความของ Thai TUG ที่รออยู่ในคิวคือเรื่องของ การใช้สีกับตารางร่วมกับ multirow ซึ่งน่าจะง่าย แต่ดันไม่ง่ายและมีเทคนิคพอสมควร ไว้จะเขียนให้เสร็จอาทิตย์หน้าครับ รอดูแล้วกัน

มีสิ่งที่มีการปรับปรุงขึ้นมาและดีมาก ๆ คือเรื่องระบบในการสร้างตาราง ซึ่งถึงแม้จะไม่สมบูรณ์ 100 % แต่ก็ทำได้ดีมาก ๆ

โดยรวม ๆ แล้วการพัฒนายังไปได้ด้วยดีคือไม่ทำให้ส่วนติดต่อผู้ใช้รกเกินไป แต่การพัฒนาก็ยังเป็นไปอย่างช้า ๆ เนิบ ๆ สาเหตุที่เป็นแบบนั้นเพราะบรรณาธิกรณ์เหล่านี้ไม่มีภาษาแมคโครของตัวเอง ผิดกับ WinEDT ซึ่งมีมานานแล้ว ทำให้มีผู้ใช้มากมายที่พัฒนาแมคโครของตัวเองขึ้นมาก และหลาย ๆ อันก็ดีมาก ๆ ซึ่งผู้พัฒนา WinEDT ก็ได้เลือกแมคโครดี ๆ เหล่านั้นมาใส่เป็นฟังก์ชันพื้นฐาน คงอีกนานทีเดียวเลยที่ผู้ใช้ Windows จะเปลี่ยนไปใช้บรรณาธิกรณ์ตัวอื่น

โดยทั่วไปแล้วเวลาติดตั้ง MiKTeX เวอร์ชันใหม่ ๆ เหล่าบรรณาธิกรณ์ที่ออกแบบสำหรับ LaTeX จะตรวจสอบได้โดยอัตโนมัติ นอกจากนั้นเรายังสามารถติดตั้ง MiKTeX รุ่นใหม่ขนานไปกับรุ่นเก่าได้ ด้วย

อีกเรื่องหนึ่งที่ผู้ใช้ LaTeX ไม่ค่อยใส่ใจกันก็คือเรื่องการทำให้แพ็กเกจ LaTeX ให้เป็นรุ่นล่าสุด หรือการอัพเดทนั่นเอง สำหรับ MiKTeX ก็ควรทำเดือนละครั้งเป็นอย่างน้อย นอกเสียจากว่าจะมีการบักของแพ็กเกจก็คงต้องทำการอัพเดทกันทันที

มาดูตัวอย่างกันก่อน

จากตัวอย่างในรูปข้างบน จะเห็นว่า คำว่า Defenders, Midfielders, Strikers นั้นจะอยู่ตรงกึ่งกลางของ 4, 3 , 2 แถวตามลำดับ ใน LaTeX นั้นใช่ว่าจะทำกันได้ง่าย ๆ นักเลงรุ่นเก่าจริง ๆ (คนที่ไม่รู้จักแพ็กเกจ multirow) จะใช้คำสั่ง \raisebox  ซึ่งยุ่งยากมาก ๆ เรียกว่าทำทีก็ต้องเปิดตำราทีนั่นแหละ การมาของแพ็กเกจ multirow จึงเป็นสวรรค์ของนัก TeX

จากตัวอย่างในรูปข้างบน สามารถทำได้โดยการเรียกใช้แพ็กเกจ multirow และ booktabs แพ็กเกจหลังสำหรับคำสั่ง \toprule ฯลฯ ดูได้จากตอนที่ 1

\usepackage{multirow}
\usepackage{booktabs}

\begin{document}
\begin{table}[!htb]
\begin{tabular}{|c||l||r|} \toprule\hline
\multicolumn{3}{|c|}{Team sheet} \\ \hline\hline
Goalkeeper & GK & Paul Robinson \\ \hline
\multirow{4}{*}{Defenders} & LB & Lucus Radebe \\
                           & DC & Michael Duberry \\
                           & DC & Dominic Matteo \\
                           & RB & Didier Domi \\ \hline
\multirow{3}{*}{Midfielders} & MC & David Batty \\
                             & MC & Eirik Bakke \\
                             & MC & Jody Morris \\ \hline
Forward & FW & Jamie McMaster \\ \hline
\multirow{2}{*}{Strikers} & ST & Alan Smith \\
                          & ST & Mark Viduka \\ \hline
\end{tabular}
\end{table}
\end{document}

การใช้งานทั่วไปก็เป็นดังนี้ครับ

• คำสั่ง \multirow{จำนวนแถวที่จะรวม}{ความกว้างของคอลัมน์}{ข้อความในคอลัมน์}
  • จำนวนแถวที่จะรวม ผู้ใช้ก็เลือกเอาว่าจะรวมกี่แถว
  • ความกว้างของคอลัมน์ โดยปกติถ้าไม่ต้องการเฉพาะเจาะจงก็ใส่ * ไว้ ซึ่งตัว LaTeX จะเลือกขนาดที่เหมาะสมไว้ให้
  • ข้อความในคอลัมน์ ก็ตรงตัวครับ

ผลที่ได้ก็จะเป็นไปตามต้องการ วันนี้เอาสั้น ๆ ง่าย ๆ แค่นี้ไปก่อนนะครับ

พูดถึง title page ไป จะไม่พูดถึงหน้าปกก็คงไม่ได้ สำหรับแฟน ๆ LaTeX ที่คิดจะทำหน้าปกหนังสือให้สวย ๆ นั้น ก็มีคนทำตัวอย่างสวย ๆ ให้ดูครับ ซึ่งเป็นเว็บของคนมาเลเซียทำไว้  สวยทีเดียว

ก็ไปดูกันได้ที่ Creating book cover with PSTricks ซึ่งจริง ๆ แล้วเขาดัดแปลงแก้ไขจากบทความในชื่อเดียวกัน Creating book cover with PSTricks ใน PracTeX Journal 2007 ฉบับที่ 1 ถ้าใครทำตามแล้วได้ผลอย่างไรก็เอามาอวดกันได้ครับ

สุดท้ายใครที่ต้องการทำเอกสารภาษาไทยโดยใช้ XeLaTeX นั้น บรรณาธิกรณ์ (Text editor) ที่แนะนำให้ใช้คือ Texworks ทั้งนี้เนื่องจากระบบ forward และ backward search นั้นดีมาก ๆ ทำให้การค้นข้อความในเอกสารทำได้ง่ายขึ้น โหลดเวอร์ชันล่าสุดได้จากเว็บของ Texworks เองครับ

ขอให้สนุกกับการสร้างเอกสารด้วย LaTeX และพวกพ้องครับ วันนี้ลาไปก่อน

ในการใช้งานทั่วไปนั้นสามารถทำได้โดย

\xTHnumber{123}

ซึ่งก็จะได้เลข 123 เป็นเลขไทย ซึ่งสามารถเขียนเลขได้ถูกต้องถึงหลักพัน สำหรับการใส่เลขหน้าที่มีลักษณะ (๑), (๒) ,… แบบนี้สามารถทำได้โดยรหัสข้างล่าง (แนะนำโดยคุณสาธก)

\renewcommand{\thepage}{(\xCJKnumber{\arabic{page}})}

ใครลองใช้แล้วได้ผลอย่างไรก็แนะนำมานะครับ