ปัญหาข้างต้นนี้เท่าที่ทราบปัญหาคือ XeTeX ทำงานได้สมบูรณ์เฉพาะฟอนต์แบบ OpenType เท่านั้น ส่วน TrueType ฟอนต์ นั้นทำงานได้ไม่สมบูรณ์ ปัญหาที่ว่าคือเรื่องของสระลอย สำหรับสระลอยแบบอื่น ๆ นั้น แก้ไขด้วยการเพิ่ม Script=Thai เข้าไปก็เป็นอันจบเรื่อง แต่สำหรับน้องน้ำนั้นเป็นปัญหาเชิงซ้อน ซึ่งเป็นปัญหาของภาษาไทยในเรื่องของลำดับของการพิมพ์ คือปกติคำว่าน้ำนั้นการพิมพ์ที่ถูกคือ " น+้+ำ " มันมาจากการจัดเรียงตัวของเครื่องพิมพ์ดีดสมัยก่อน ถ้าเราพิมพ์ผิดลำดับผลลัพธ์จะไม่น่าเกลียดเท่าไหร่ แต่บนคอมพิวเตอร์ผลลัพธ์จะเป็นแบบนี้ครับ " นำ้ " ดังนั้นบนคอมพิวเตอร์ปัญหาการพิมพ์ผิดลำดับจึงหมดไปด้วยข้อบังคับทางการแสดงผล (บนพิมพ์ดีดจะไม่ปัญหาวรรณยุกต์จะอยู่ตำแหน่งคงที่) มาถึง XeTeX ที่ไม่ได้สนับสนุนภาษาเป็นภาษาไป (ใครอยากได้ก็ต้องไปเขียนแพ็กเกจเสริมเอา) ผมเข้าใจเอาเองว่าสำหรับฟอนต์แบบ OpenType นั้นจะมีการใส่สคิปต์ติดเข้าไปกับตัวฟอนต์ได้ (เข้าใจเอาเอง) ทำให้ปัญหาสระลอยสำหรับฟอนต์พวกนี้บน XeTeX นั้นไม่มี

สำหรับฟอนต์ TrueType นั้นมีวิธีแก้ปัญหาสระลอยโดย

แต่วิธีนี้ใช้กับน้อง "น้ำ" ไม่ได้ และก็คงไม่ได้ไปอีกนาน เพราะอนาคตของ TrueType ฟอนต์นั้นก็ไม่น่าจะมีแล้ว อีกอย่างฟอนต์แห่งชาตินั้นก็เป็น OpenType แล้ว อนาคตฟอนต์ Angsana New และ Browallia New ก็คงจะถูกเลิกใช้เป็นการถาวร (พูดกันตามตรงการลงแรงให้กับ LaTeX บางครั้งมันก็เหนื่อยฟรี เพราะมีคนใช้อยู่นิดเดียว และใช้อยู่พักเดียว)

พูดมายืดยาว วิธีการแก้ปัญหาของน้องน้ำทำได้โดยการใช้

โดยไม่ต้องใช้สระอำ ให้แยกเป็น นฤคหิต ไม้โท และ สระอา แทน ก็จะได้ผลตามต้องการครับ ซึ่งวิธีนี้ก็ใช้ได้กับบรรณาธิกรณ์ TeXmaker ด้วยครับ

ขอบคุณคุณ mbig และคุณ จักรี ที่ได้นำเรื่องดี ๆ มาฝากพวกเราด้วยครับ

มาเรื่องทั่วไปบ้าง ช่วงนี้มีการรณรงค์ประหยัดไฟ โดยการปิดไฟฟ้าตามช่วงเวลาต่าง ๆ ซึ่งดูดีมีประโยชน์ แต่จริง ๆ แล้วประโยชน์ที่ได้มันน้อยมาก การรณรงค์ประหยัดไฟที่ดีนั้นต้องทำพร้อม ๆ กัน ในช่วงเวลาที่มีการใช้ไฟฟ้าเยอะ ๆ เช่นช่วงก่อนมีละครหลังข่าว ปิดกันซักครึ่งชั่วโมงให้ไปเตรียมตัวกินข้าวกินปลาก่อนมานั่งล้อมวงดูละครกัน ทำทุกวัน ซึ่งถ้าทำอย่างนี้เราจะได้ประโยชน์มาก ๆ

เรื่องถัดมา วกกลับมาสู่ LaTeX ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับเว็บนี้ เป็นการตอกย้ำว่าเราทำเว็บนี้ขึ้นมาทำไม เราทำเพื่อให้มีแหล่งข้อมูลภาษาไทยที่เคลื่อนไหวสำหรับ LaTeX จุดสำคัญคือต้องเคลื่อนไหว มีการเปลี่ยนแปลงไม่หยุดนิ่ง ความรู้เก่า ๆ จะถูกแทนที่ด้วยความรู้ที่ทันสมัยกว่าเสมอ ๆ นี่คือเป้าหมายในฝันของผม และวันนี้เช่นเคยมีเว็บแนะนำ ที่ดีมาก ๆ และเว็บนี้อาจจะเป็นจุดเริ่มต้นของใครกลาย ๆ คนสำหรับ LaTeX ครับ เป็นเว็บที่รวบรวมแม่แบบไว้ครับ นอกจากนั้นเรายังสามารถส่งแม่แบบไปขึ้นเว็บได้ด้วย ดีมาก ทีเดียว สนใจไปดูที่ http://www.latextemplates.com/ ครับ วันนี้ลาไปก่อน

จากก้าวแรกสู่สังเวียน BibLaTeX ที่ทิ้งช่วงไปนานดั่งฝนทิ้งช่วงฤดูฝน จริง ๆ ไม่ได้หายไปไหน แต่เพราะทำไฟล์ที่เคยเขียนไว้หาย  ครั้นจะศึกษาใหม่ทำใหม่ก็ทำใจจรดคีย์บอร์ดไม่ได้ซักที พอดีมีวันหยุดยาว เลยถือโอกาสโดดงานมาทำงานอดิเรกที่ชอบที่รักบ้าง หวังว่าคงไม่ว่ากัน

จากความตอนที่แล้วเราจะเห็นว่ารูปแบบของวิทยานิพนธ์ของไทยนั้น เอามาจากหลาย ๆ รูปแบบ ที่โน่นมั่งที่นี่นิด สุดท้ายก็แล้วแต่ความเชื่อของคนกำหนด คนอนุมัติคงแค่ถามว่า "ดีแล้วนะ" แล้วเซ็นต์เท่านั้น  ซึ่งผู้ปฏิบัติตามกฏทั้งหลายมีแนวทางหลายอย่างที่จะทำได้ เช่น ทำตามโดยไม่โต้แย้ง โต้แย้งแต่ทำตาม ฯลฯ พวกที่โต้แย้งแต่ทำตามนี่ก็แบ่งเป็นสองพวก คือพวกโง่กับพวกฉลาด แต่นอนพวกโง่คือพวกด่าอย่างเดียว ไม่เคยคิดว่าระบบมันมีปัญหา เราควรจะหาแนวทางแก้ไขแล้วผลักดันเพื่อให้เกิดการแก้ไข พวกโง่นี้ก็จะปกป้องเฉพาะตัวเองครับ ไม่ได้ปกป้ององค์กรหรือประเทศชาติ ควรจะห่าง ๆ เอาไว้

ดังนั้นเรามาเป็นพวกฉลาด เมื่อต้องทำตาม ไม่มีพลังพอจะไปเปลี่ยนแปลง (ระบบมันจะเสียหายมากถ้าไปเปลี่ยนแปลง) เราก็ต้องใช้พลังที่เรามีอยู่สร้างสิ่งที่เรามีอยู่ให้ไปกับระบบที่บูด ๆ เบี้ยว ๆ แต่ยังพอเข็นไปได้ ซึ่งเป็นที่มาของตอนนี้ครับ

ตัวอย่างข้างบนเป็นการอ้างอิงเอกสารแบบที่ผมไม่คุ้นเคย เพราะหลัก ๆ ผมอิงรูปแบบของ IEEE กับ Elsevier พอเห็นรูปแบบนี้ก็ปวดเศียรเวียนเกล้า ต้องกินยาแก้แพ้หนึ่งกำมือทีเดียว ไม่เป็นไรครับพระเอกของเราอยู่ที่ BibLaTeX  โดยสมมติว่าผู้ใช้งานมีไฟล์ bibTeX ที่บรรจุเอกสารอ้างอิงข้างต้นไว้แล้ว เราก็มาดูวิธีการสร้างเอกสารอ้างอิงให้เป็นไปตามรูปแบบเลยครับ

รูปแบบเอกสารที่เห็นนี้โดยทั่วไปแล้วจะเรียกรวม ๆ กันว่า article โดยตัวเข้มจะเป็นชื่อวารสาร ส่วนที่อยู่ในเครื่องหมายคำพูดจะเป็นชื่อบทความ

เวลาเรียกใช้งาน BibLaTeX ก็ใช้คำสั่ง \usepackage{biblatex} ธรรมดา แล้วก็เรียกไฟล์ที่เก็บเอกสารอ้างอิงของเราในรูปแบบ bibTeX โดยใช้คำสั่ง \addbibresource ก่อนส่วนหลักของเอกสาร สำหรับการกำหนดรูปแบบนั้นมีส่วนหลัก ๆ ในการกำหนดรูปแบบของเอกสารอ้างอิงก็คือชุดคำสั่งในบรรทัดที่ 10-14 ซึ่่งเป็นการกำหนดเพิ่มลดรูปแบบต่าง ๆ นั่งเอง ในนี้ไม่ขออธิบายนะครับ เพราะว่ามันตรงตัว

ส่วนสิ่งแวดล้อม (environment) ตั้งแต่บรรทัดที่ 15 ลงมานั้น เป็นการกำหนดการเรียนลำดับว่าจะให้พิมพ์อะไรออกมาบ้าง มีการเรียงลำดับอย่างไรเท่านั้นเองครับ ไม่ยาก

เมื่อทุกอย่างพร้อมแล้วก็สั่งพิมพ์เอกสารอ้างอิงที่มีการอ้างอิงในเอกสารของเราโดยใช้คำสั่ง \printbibliography เท่านั้นเป็นอันเสร็จเรื่อง ส่วนขั้นตอนการคอมไพล์เอกสารก็ทำเหมือนกับที่เราใช้ bibTeX ธรรมดาครับ

มาถึงเรื่องยุ่งยากปวดหัว จะไม่ยุ่งยากได้อย่างไร ก็ลำพังแค่ภาษาอังกฤษอย่างเดียวก็ลำบากอยู่แล้ว นี่ต้องมีภาษาไทยอีก ดูตัวอย่างนะครับ

ซึ่งจะเห็นได้ว่ามีความยุ่งยากมากขึ้น เพราะเป็นบทความประเภทเดียวกันแต่ดันใช้การแสดงเอกสารอ้างอิงไม่เหมือนกัน ทางแก้ไขนั้นก็คือต้องสร้างรูปแบบเอกสารขึ้นมาใหม่ ซึ่งเป็นข้อจำกัดมาก (ไม่ยืนยัน) เพราะเท่าที่อ่านดู BibLaTeX นั้นยอมให้สร้างเอกสารแบบพิเศษนี้ได้แค่ค่าแบบเท่านั้น ซึ่งผมได้เลือกแก้ไขปัญหานี้ดังนี้ครับ

โดยการสร้างเอกสารแบบใหม่ขึ้นชื่อว่า customa โดยที่เอกสารแบบนี้ก็จะมีการจัดวางการแสดงผลตามข้อกำหนดด้วยชุดคำสั่งที่ได้อธิบายไปแล้ว ซึ่งจะมีการเปลี่ยนคำภาษาอังกฤษให้เป็นคำไทย ส่วนที่วุ่นวายคือส่วนของชื่อผู้แต่ง ซึ่งตามทั่วไปแล้วจะมีการเขียนโปรแกรมให้แสดงผลโดยมีการใส่ comma และ คำว่า and ในจุดที่เหมาะสม ซึ่งสำหรับการอ้างอิงเอกสารภาษาไทยแล้วต้องใช้คำว่า และ ตรงนี้สามารถแก้ไขได้โดยการใส่คำสั่ง \renewcommand{\finalnamedelim}{\space และ} เข้าไปครับ สำหรับ bibTeX ของเอกสารก็ให้ป้อนข้อมูลดังนี้

ผลลัพธ์ก็เป็นไปตามนี้ครับ ตัวอย่าง ส่วนไฟล์ LaTeX ก็ไปพิมพ์เองเป็นแบบฝึกหัดนะครับ ไม่ให้

ก็หวังว่าการใช้ BibLaTeX ควบคู่ไปกับ XeLaTeX จะทำให้เราสามารถเข้าใกล้การกำหนดรูปแบบวิทยานิพนธ์แบบหนึ่งเดียวในโลกของมหาวิทยาลัยไทยได้มากขึ้น อนาคตเราคงทำส่วนเสริมของ BibLaTeX ให้เป็นไปตามข้อกำหนดที่แต่ละมหาวิทยาลัยกำหนดได้ครับ

ลูก(ของคุณสุขุม)ปิดเทอมครับ ไม่กินก็เล่นเกมส์ ไม่เล่นเกมส์ก็อ่านการ์ตูน ไม่อ่านการ์ตูนก็ดู youtube (สังเกตุ เด็กเดี๋ยวนี้ไม่ดูทีวี) เลยต้องหาการบ้านไว้ให้ลูกหน่อยปรกติก็ print worksheet จาก math-drills ไว้ให้ทำ แต่วันนี้อยากให้ลูกทำโจทย์ที่ไม่มีใน math-drills ก็เลยต้องทำตัวการบ้านเองเอง

ปัญหาของงานนี้ก็คือรูปแบบสำเร็จรูปของข้อสอบครับ ถ้าทำเองคงจะลำบากน่าดูอยู่ ค้นไปค้นมาก็เจอ class ของ latex ชื่อ exam ครับ ใช้ง่ายครับเพียงแค่เรียกใช้แพ็กเกจ exam เท่านั้นเองครับ รหัสต้นตัวอย่างเป็นดังนี้ครับ

ผลลัพธ์ของตัวอย่างข้างต้นนี้โหลดูได้จาก ตัวอย่างข้อสอบ สำหรับท่านที่ต้องการจะคอมไพล์เองนั้น จำเป็นต้องใช้ XeLaTeX และต้องมีฟอนต์ TH Sarabun New ลงไว้ที่เครื่องนะครับ

จริง ๆ ตัวแพ็กเกจนั้นไม่ได้มีอะไรมาก เป็นการปรับปรุงชุดคำสั่งต่าง ๆ ของ LaTeX จากแพ็กเกจต่าง ๆ ที่มีอยู่ให้เหมาะสมกับการออกแบบข้อสอบมากขึ้น มาดูคำอธิบายทีละส่วนครับ (เอาเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับเอกสารจริง ๆ เท่านั้นนะครับ)

สำหรับรหัสต้นในส่วนนี้ ก็จะเป็นการกำหนดรูปแบบของ header และ footnote หรือ ส่วนหัวกระดาษและส่วนท้ายกระดาษ โดยใช้คำสั่ง \pagestyle{headandfoot} นอกจากนั้นก็มีการขีดเส้นโดยใช้คำสั่ง \headrule กับ \footrule โดยส่วนข้อความก็ทำได้โดยใช้คำสั่ง \header และ \cfoot ตามลำดับ

สำหรับรหัสต้นในส่วนนี้ก็จะเป็นการเริ่มต้นคำถามด้วยคำสั่ง \question ครับ

สำหรับรายละเอียดของการใช้งานแพ็กเกจนี้ ดูละเอียด ๆ ได้จากแพ็กเกจ exam ครับ

ขอขอบคุณคุณสุขุมอีกทีในท้ายนี้ ที่ได้นำเอาเรื่องราวดี ๆ มาฝากเราครับ

หลังปีใหม่มีเรื่องน่าตกใจในชีวิต LaTeX ของผม ไม่มากก็น้อย ดังนี้

1. อาจจะได้เวลาเลิกใช้ WinEdt (ถ้าเวอร์ชัน 7.00 ไม่ออกในเร็ววัน) แล้วหันไปใช้ Texmaker แทน ทั้ง ๆ ที่ผมจ่ายเงินซื้อมา เหตุผลหลัก ๆ คือ งานหลักหลาย ๆ งานจำเป็นต้องใช้ภาษาไทย ซึ่ง Texmaker รองรับ และผมก็เริ่มคุ้นเคยกับคีย์ลัดต่าง ๆ ของ Texmaker มากขึ้น ตลอดจนฟังก์ชัน Auto-complete ก็ดูจะสร้างความรำคาญให้ผมน้อยลง ที่สำคัญเจ้าของโปรแกรมนั้นมีมนุษยสัมพันธ์ดีกว่าของ WinEdt มาก
2. ผมตัดสินใจเปลี่ยนจาก MiKTeX 2.9 ไปใช้ TexLive  2011 ด้วยเหตุผลของ PsTricks เพราะผมต้องใช้งาน PsTricks บ่อยมาก ๆ (บน XeLaTeX) ผลก็คือเครื่องสองเครื่องให้ผลไม่เหมือนกันและแก้ไขไม่ได้ จนป่านนี้ อีกอย่างคือบรรดาพ่อมดทั้งหลายล้วนใช้แต่ TexLive กันทั้งนั้น การแก้ปัญหาจึงดีกว่า ตลอดจนแพ็กเกจหลาย ๆ อย่างมีเฉพาะ TexLive แน่นอนต้องแลกกับเนื้อที่ฮาร์ดดิสก์ขนาดมหึมา (ปัจจุบันไม่เป็นปัญหา)  และระยะเวลาติดตั้งแพ็กเกจ 2400 แพ็กเกจ เป็นเวลาชั่วโมงกว่า ๆ (ติดตั้งผ่าน internet) ในอนาคตจะเก็บไว้บน DVD จะได้ไม่ต้องเสียเวลาโหลด ใครจะลงก็เอาไปลงได้เลย แล้วค่อยไล่ update แพ็กเกจเอาทีหลัง ซึ่งเสียเวลาน้อยกว่ากันเยอะ
3. โปรแกรมวาดรูปหลักผมจะเปลี่ยนมาใช้ WinFig  ที่ราคาแพงมาก (25 ยูโร) ในการวาดรูปแบบเวกเตอร์ เนื่องจากคุณภาพที่ดีกว่า XFig มาก ๆ นอกจากนั้นไม่ต้องใช้งานผ่าน Ubuntu บน VirtualBox ให้เสียอารมณ์อีกด้วย แต่ตอนนี้ยังไม่จำเป็นต้องใช้มากนัก รูปส่วนใหญ่ไม่เกิน 15 วัตถุ ทำให้ยังใช้แบบ unregistered  ได้ ตอนนี้ได้รับการอนุมัติจากคุณภรรยาเรียบร้อยแล้ว ไว้พอช่วงที่ต้องวาดรูปมาก ๆ ก็จะสั่งซื้อทันทีครับ งานหลัก ๆ ก็เป็นการวาดกราฟแบบ freehand ถ้าวาดกราฟแบบมาตรฐานก็จะใช้ psTricks และถ้าวาดแผนภาพแบบบล็อก วงจรไฟฟ้า ก็จะใช้ M4 circuit Macro เป็นหลัก (งานวาดรูปประกอบเอกสารที่มีสมการคณิตศาสตร์จำนวนมากนั้นเป็นงานที่ยุ่งยากเหลือเกิน)

หลังจากนี้ชีวิตน่าจะสะดวกขึ้นอีกระดับหนึ่งนะครับ วันนี้ลาก่อน

การทำเช่นนี้ใน LaTeX นั้นยากพอสมควร คือต้องไปสร้างชุดคำสั่งของ TikZ (หรืออื่น ๆ)  ซึ่งมันก็ยากอยู่ดี  ปกติแล้วผมจะใช้แพ็กเกจ listings ในการจัดการเรื่องพวกนี้ ซึ่งมันก็ไม่ได้ดูดีแบบรูปที่เห็น

อยู่ดี ๆ ฟ้าก็ส่งท่าน  Prof. Dr.rer.nat. Dr.-Ing. Thomas F. Sturm (ไม่ต้องตกใจนะครับ คนชาติตะวันตกการเรียน Dr. หลาย ๆ ใบนั้น ไม่ใช่เรื่องแปลก แต่คนเยอรมันนั้น จบอะไรก็ต้องใส่สาขาด้วย แสดงให้เห็นกันไปเลยว่าเชี่ยวชาญด้านไหน ไม่ใช่ว่ามีดีกรีด็อกเตอร์แล้วจะเก่งไปซะทุกเรื่อง และจริง ๆ มีดีอะไรก็บอกให้โลกรู้ไปซะ ไม่ต้องมาปกปิดทำลับ ๆ ล่อ ๆ ) ท่านโปรเฟสเซอร์ได้สละเวลาที่ไม่ค่อยจะมีนั้น สร้างแพ็กเกจ tcolorbox ไว้ให้ผมได้เอาไว้ใช้ (ฮา)  น่าเสียดายที่คู่มือเป็นภาษาเยอรมัน แต่ถ้าชำนาญคำสั่งต่าง ๆ ของ LaTeX พอสมควรก็ไม่าน่าจะยากครับ

สำหรับการสร้างผลลัพธ์ให้ได้อย่างรูปที่เห็นนั้น สามารถทำได้ดังรหัสต้นต่อไปนี้ครับ

\documentclass[xcolor=dvipsnames,xcolor=svgnames]{report}
\usepackage[svgnames,dvipsname]{xcolor}
\usepackage[listings,theorems]{tcolorbox}
\usepackage{listings}
\tcbuselibrary{listings}

% กำหนดค่าตัวเลือกให้ listings 
\lstset{%
    language=MATLAB,
    basicstyle=\ttfamily,
    keywordstyle=\color{Black},
    identifierstyle=,
    commentstyle=\color{Green},
    stringstyle=\ttfamily\color{DarkViolet},
    showstringspaces=false,
    numbers=left,
    xleftmargin=.3in,
    xrightmargin=.3in,
    framexleftmargin=0.2cm,
    framexrightmargin=0.2cm,
    float=h,
    aboveskip=1cm,
    belowskip=1cm
}%

\begin{document}

% การเรียกใช้คำสั่งของ tcolorbox เพื่อพิมพ์ listings
\begin{tcblisting}{colback=yellow!5,colframe=yellow!50!black,listing only,
    title= This is a MATLAB example}
    clc; clear all;
    s = tf('s');
    sys = 1/(s+5);
    bode(sys); 
\end{tcblisting}

\end{document}

โดยส่วนต่าง ๆ ที่จำเป็นคือ ไฟล์ tcolorbox.sty, tcblistings.code.tex  ไฟล์เหล่านี้ยังไม่ได้อยู่บน MikTeX (ตอนนี้) ดังนั้นจะต้องโหลดเอามาไว้ในโฟลเดอร์ที่ต้องการเอง  การเรียกใช้เบื้องต้นก็ต้องปรับแต่งตัว listing ให้ได้ตามชอบใจก่อน แล้วก็เรียกพิมพ์ listing โดยใช้สิ่งแวดล้อม tcblisting  จุดสำคัญที่ต้องคำนึงถึงคือตัวเลือก listing only ตัวนี้ถ้าไม่ใส่ รหัสต่าง ๆ ที่เราพิมพ์ลงไปนั้นก็จะไปปรากฏบนเอกสารด้วย (เยี่ยมมาก)

เอาไปลองใช้ดูนะครับ ได้ผลดีอย่างไรก็บอกกล่าวมาด้วยแล้วกัน

 ซึ่งถ้าใครใช้รูปแบบของ IEEE อยู่ก็จะรู้ว่ามันไม่เหมือนกัน  เนื้อหาในตอนนี้จะเป็นการเตรียมความพร้อมของผู้ใช้ให้พร้อมใช้ BibLaTeX ก่อน ในตอนที่ 1 นี้จะเป็นการปรับแต่ง Jabref ให้รอบรับภาษาไทยครับ

เนื่องจากการใช้ Jabref เพื่อเก็บรายละเอียดของเอกสารอ้างอิงของเรานั้นเป็นเรื่องที่สะดวกที่สุดในสายตาผม วิธีการทำให้ Jabref รู้จักภาษาไทยก็สามารถทำได้ง่าย คือติดตั้งฟอนต์ภาษาไทยที่ต้องการจะใช้เข้าไปยังโฟลเดอร์ที่ติดตั้ง Java เอาไว้  สำหรับกรณีของผมก็คือที่ C:\Program Files\Java\jre6\lib\fonts  ซึ่งฟอนต์ที่ดีที่แนะนำก็คือฟอนต์ Garuda ครับ  เมื่อคัดลอกไฟล์ฟอนต์ไปวางไว้ในโฟลเดอร์ดังกล่าว ก็เป็นอันเสร็จพิธี  Jabref ของเราสามารถใช้ภาษาไทยได้อย่างราบรื่นครับ

คราวต่อไปจะแนะนำวิธีการตั้งค่าของ BibLaTeX เพื่อให้ได้ผลตามรูปข้างบนครับ

ก่อนอื่นสำหรับผู้ที่ยังใช้ ThaiLaTeX หรือกำลังคิดจะใช้ ด้วยความเคารพผมแนะนำให้เปลี่ยนมาใช้ XeLaTeX ดีกว่าครับ ทั้งนี้ XeLaTeX นั้น ดีกว่า LaTeX และ PdfLaTeX หลายเท่านั้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการรับรองรูปแบบของไฟล์กราฟฟิค นอกจากนั้นยังสามารถใช้ pstricks ควบคู่ไปกับ Tikz ได้อย่างไม่มีปัญหาอะไร

อีกเรื่องหนึ่งที่มีแผนว่าจะทำการศึกษาคือเรื่องการจัดหน้าเอกสารอ้างอิงของวิทยานิพนธ์ของมหาวิทยาลัยไทย ทั้งนี้ของไทยนั้นอ้างอิงจากหลายแหล่ง และไม่ตรงกับสาขาที่คุ้นเคย เช่นทางไฟฟ้า เราจะยึดของ IEEE เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งแน่นอนมันไม่ตรงกับข้อกำหนดกลางของมหาวิทยาลัยไทย  ระบบของมหาวิทยาลัยไทยนั้นค่อนข้างเป็นเอกภาพ หนึ่งมหาวิทยาลัยหนึ่งรูปแบบ ดังนั้นในหลายภาคส่วนจึงไม่คุ้นเคย และเห็นรูปแบบที่กำหนดโดยส่วนกลางนั้นประหลาด ทางแก้ทางหนึ่งคือการใช้ Biblatex ที่สามารถใช้ร่วมกับไฟล์ bibtex เดิมได้ แต่เราสามารถกำหนดรูปแบบได้อย่างอิสระ โดยไม่ต้องพึ่งไฟล์ bst ทั้งหลาย

ไว้ว่าง ๆ จะนำเสนอวิธีการใช้ Biblatex นะครับ

ในการสร้างตัวสิ่งแวดล้อม (environment) ตัวอย่าง ดังในรูปนั้น โดยทั่วไปแล้วเราก็จะใช้รูปแบบมาตรฐานที่มีให้กับ LaTeX  และ amsmath ดังนี้

\newtheorem{theorem}{ตัวอย่างที่}[chapter]

ซึ่งแน่นอนครับ การใช้คำสั่งมาตรฐานย่อมได้สิ่งที่เป็นมาตรฐาน (แน่นอนสวยงามในแบบมาตรฐาน) ซึ่งย่อมไม่ถูกใจคนนอกกรอบแน่นอน

ถ้าเราไปเปิดหนังสือมีการออกแบบรูปแบบของหนังสือเป็นอย่างดีนั้น ในส่วนของทฤษฎีบท, ตัวอย่าง ฯลฯ ย่อมจะต้องมีรูปแบบที่ตายตัว มีการตกแต่งที่สวยงาม เปิดไปเจอก็จะรู้ว่าตรงนี้เป็นส่วนของตัวอย่าง  ตอนที่ผมเขียนวิทยานิพนธ์ก็ได้พยายามทำเช่นเดียวกัน โดยใช้แบบจากหนังสือของ Stephen Boyd หนึ่งในบุคคลแม่แบบของใครหลาย ๆ คน (ลอกกันทุกอณู (ถ้าทำได้)) แน่นอนผมไม่ได้ลอก Boyd เพราะผมต้องทำเองให้เหมือนหรือดีกว่า (ฮา) ตอนที่ผมทำนั้นผมใช้วิธีดังนี้ครับ

\newcounter{Examplecount}[chapter]
\setcounter{Examplecount}{0}
\renewcommand\theExamplecount{\arabic{chapter}.\arabic{Examplecount}}
\makeatletter%
\newenvironment{examplex}
{% This is the begin code
    \vspace{-.5em}
    \@tempdima0.0cm
    \def\endbit{}
    \advance\rightskip\@tempdima
    \hangindent\@tempdima
    \ignorespaces
    {\vspace{0.5cm} \begin{flushright}\rule{1\textwidth}{0.5pt}\end{flushright}}
     \vspace{-0.0cm}
         \refstepcounter{Examplecount}
         {  \noindent  \small\textbf{ตัวอย่างที่}
        \thechapter.\arabic{Examplecount}}
        \small
}
{% This is the end code
    \nolinebreak\hspace*{\stretch2}
    \parfillskip-\@tempdima
    \makebox[\@tempdima][r]{\endbit}\par
    \raggedleft$\Box$ \$$!-0.5em]
    \hfill\hspace{0.03\textwidth}\rule{1\textwidth}{0.5pt}
}

ขออนุญาตไม่อธิบายนะครับ เพราะนอกจากจะยุ่งยากแล้วเรายังจะไม่ใช้มันอีกด้วย (ผู้สนใจสามารถดูรายละเอียดได้จากคำสั่ง \newenvironment{}{}{}) สำหรับรหัสต้นข้างต้นนั้น มีปัญหาในหลายส่วนครับ เช่นในกรณีของตัวอย่างที่คร่อมสองหน้า บางครั้งเส้นขอบบนและเส้นขอบล่างจะไม่อยู่ในที่ ๆ มันควรจะอยู่ หรือบางครั้งเส้นขอบบนอยู่หน้าหนึ่ง ตัวเนื้อหาอยู่อีกหน้าหนึ่ง

เวลาผ่านไปนาน หลังจากที่ผมทนใช้รหัสต้นของผมอยู่ปีกว่า  ผมก็ได้เริ่มเขียนหนังสือเล่มใหม่ ปัญหาเดิม ๆ กลับมาหลอกหลอนผมอีกครั้งและแก้ยาก ผมเลยใช้วิธีค้นหา แน่นอนผมใช้ทั้ง bing, google และ Stack Exchange ผมก็ได้ผมกับแพ็กเกจ mdframed ซึ่งทำให้งานเหล่านี้ง่ายขึ้นมากทีเดียว สำหรับการทำให้สิ่งแวดล้อมตัวอย่าง มีลักษณะดังรูปข้างต้นนั้นทำดังนี้ครับ

\newtheorem{mdtheorem}{\textbf{ตัวอย่างที่}}[chapter]
\newenvironment{examplex}{%
    \begin{mdframed}%
    [linewidth=1pt, leftline=false, rightline=false,%
    outerlinewidth=2,leftmargin=50,rightmargin=0,%
    innertopmargin=-0.6cm, innerleftmargin=0, innerrightmargin=0%
     backgroundcolor=white, outerlinecolor=black,%
     splittopskip=\topskip, skipbelow=\baselineskip,%
     skipabove=\baselineskip, ntheorem]%
     \begin{mdtheorem} \small\normalfont}
     {\end{mdtheorem}\end{mdframed}}

ซึ่งการใช้งานก็ง่ายมากครับ อ่านคู่มือเอาเองได้เลย เวลาน้อยไม่ขออธิบายแล้วกัน  เจอกันใหม่คราวหน้าครับ

แนวทางแก้

1. ทำการสร้างเอกสารใหม่ด้วยโปรแกรม Office ที่ไม่มีส่วนหัวและท้ายกระดาษ และตั้งค่าขอบกระดาษเป็น 25 มม ทั้งหมด แล้วทำการส่งออกเป็นเอกสาร pdf ที่ไม่มีเลขหน้า
2. ใช้งาน pdfLaTeX โดนการเรียกแพกเกจ pdfpages ร่วมกับ fancy header สร้างส่วน header และ footer ให้กับเอกสาร pdf หลังจากนั้นถึงใช้งาน LaTeX ในการแทรกส่วนหัวและท้ายกระดาษ พอจะแก้ปัญหาชั่วคราวไปก่อน ได้รหัสคำสั่งดังแสดงครับ
3. แพกเกจ babel คงต้องมีไว้เพื่อให้แสดงภาษาไทยได้ และแพกเกจ color เอาไว้ควบคุมสีครับ

\documentclass[11pt,twoside,a4paper]{book}

\usepackage[english,thai]{babel}  %% for pdflatex with thai
\usepackage[margin=20mm,top=25mm]{geometry} %% ต้องกำหนดระยะขอบ

\usepackage[final]{pdfpages}
\usepackage{fancyhdr}
\usepackage{color}

\pagestyle{fancy}
\fancyhead{}
\fancyfoot{}
\fancyhead[LE]{\colorbox{lightgray} {\color{white}{การออกแบบโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก}}}
\fancyhead[RO]{บทที่ 2 การวิเคราะห์และออกแบบโครงสร้าง}
\fancyfoot[LE]{จักรี ติยะวงศ์สุวรรณ}
\fancyfoot[RO]{\today} %% วันที่ทำการสร้างเอกสาร

\fancyfoot[C]{\thepage} %% เลขหน้า

\renewcommand{\headrulewidth}{0.4pt} %% ไม่อยากได้เส้นก็ 0.0pt
\renewcommand{\footrulewidth}{0.4pt}

\begin{document}

\setcounter{page}{7}  %% ตั้งเลขหน้าเริ่มต้น ในกรณีที่เอกสารแยกเป็น บท ๆ

\includepdf[pages=1,fitpaper=true]{StructuralAnalysis.pdf} 
%% หน้าแรกไม่ต้องมีส่วน Header แทรกก่อนแผ่นเดียว

\includepdfset{pages=2-,fitpaper=true , pagecommand={\thispagestyle{fancy}}}
\includepdf{StructuralAnalysis.pdf}

\end{document}

ถ้า กลุ่มคนไทยผู้ใช้ \(\LaTeX\) มีปัญหาคล้าย ๆ กันจะได้มีแนวทางในการจัดทำเอกสารด้วย LaTeX ผมได้แนวทางแก้ปัญหาจากเว็บไซต์ต่างประเทศหลายที่ในตอนทำ แต่ไม่ได้บันทึกไว้ ต้องขออภัยไว้ด้วยครับ