เรื่องวุ่น ๆ เกี่ยวกับตาราง ตอนที่ 1

ในการใช้งาน LaTeX นั้นมีอยู่สองเรื่องที่ค่อนข้างเป็นปัญหา  ทั้ง ๆ เป็นเรื่องที่ใช้กันค่อนข้างบ่อยบนโปรแกรม Word Processing  สองสิ่งนี้ก็คือ Tab กับตาราง ในโปรแกรม Word Processing นั้นจะมีส่วนติดต่อกับผู้ใช้จึงทำให้การทำงานร่วมกับตารางนั้นค่อนข้างง่าย แต่สำหรับ LaTeX แล้วต้องทำเองจึงยากและสับสนพอสมควร ในการสร้างตารางในเอกสารวิชาการที่ดีนั้น สามารถหาอ่านได้จากเอกสารของแพ็กเกจ booktabs สำหรับที่เป็นภาษาไทยก็เคยมีคนเขียนไว้ที่ การทำตารางให้สวย โดยคุณ ichris  แต่ช้าก่อนการใช้งานแพ็กเกจ booktabs นั้นดีง่าย แต่เข้ากันไม่ได้กับแพ็กเกจ caption ซึ่งมีประโยชน์มากกว่า ด้วยเหตุผลง่าย ๆ คือของง่าย ๆ แบบที่ booktabs ทำได้นั้น ทำเองได้ไม่ยาก แต่สิ่งที่ caption ทำได้นั้น ทำเองได้ค่อนข้างยาก ดังนั้นเราลองมาสร้างตารางในเอกสารที่สร้างด้วย LaTeX ในแบบต่าง ๆ กันดูนะครับ บทความวันนี้ได้รับความอนุเคราะห์จากคุณสุขุมอีกเช่นเคยครับ แต่จะมีการดัดแปลงแก้ไขโดนผมอีกเช่นเคยครับ (อันนี้ได้รับอนุญาตแล้ว)  สำหรับมือใหม่ เราลองมาดูว่าการสร้างตารางที่ถูกต้องควรจะเริ่มต้นอย่างไรนะครับ รหัสเริ่มต้นที่มาตรฐานสำหรับการสร้างตารางเป็นแบบตัวอย่างข้างล่างนี้นะครับ

การใช้สิ่งแวดล้อม […]

Read More →
Xfig, CoLinux บน Windows

ในการวาดรูปแบบเวกเตอร์เพื่อใช้บน LaTeX นั้น สามารถทำได้หลายทาง เส้นทางที่ง่ายที่สุดคือใช้ cygwin แต่จะได้ Xfig รุ่น 3.2.4 ที่มีปัญหากับไฟล์ pdf  และพบว่าไม่สามารถหา Xfig เวอร์ชัน 3.2.5 มาใช้งานได้ถึงแม้จะลองแล้วลองอีก เนื่องจากไม่มีใครสร้าง Xfig 3.2.5 สำหรับ cygwin ไว้ให้ ด้วยเหตุผลที่มีมากมาย ก็ทำให้ผมต้องหาวิธีใหม่ ที่นึกได้ก็คือโปรแกรมประเภท Virtual Machine มาใช้งาน เนื่องจากไม่มีเงินซื้อ vmware มาใช้งาน ก็ต้องหาของฟรีมาใช้ นั่งปล้ำกับของฟรีจาก sun คือ virtualbox อยู่หลายวัน ยังไงก็ไม่สำเร็จ กว่าจะลงได้ยากเย็นแสนเข็ญ เผอิญนึกขึ้นได้ว่ามีเพื่อนเก่าที่เคยใช้กันมาอย่าง coLinux และมีคู่มือดี ๆ ที่คุณพูลลาภได้เขียนเอาไว้ ที่ coLinux 1-6 ก็ดีใจสิครับ แต่เวลาเปลี่ยนอะไร ๆ มันก็เปลี่ยนแปลงไปหมด สิ่งที่เขียนเอาไว้ก็ใช้ไม่ได้แล้ว ต้องนั่งรวบรวมใหม่ใช้ของเก่าผสมของใหม่ จนสำเร็จนะครับ  ถ้าคุณจะใช้ Linux […]

Read More →
ทักทายเดือนพฤษภาคม กลางดึก

ช่วงนี้กำลังหมกมุ่นกับงานส่วนตัวเลยยังไม่มีเวลาเขียนอะไรมากมาย  บทความค้างหลายอันไม่ว่าจะเป็นการใช้ coLinux เพื่อใช้งาน Xfig หรือการประยุกต์ใ้ช้งานตารางจากคุณสุขุม ก็ยังไม่ได้เขียนเป็นเรื่องเป็นราว เอาเป็นว่าขอทักทายเดือนพฤษภาคมก่อนแล้วกัน วันนี้มี WebBlog เกี่ยวกับ LaTeX แนะนำครับ คือ LaTeX Alive ซึ่งเริ่มมีเรื่องราวดี ๆ นำเสนอกันแล้ว  อันหนึ่งที่ผมพึ่งเคยได้ยินและน่าจะเป็นคุณสมบัติเด่นที่จะทำให้ Beamer นั้นล้ำหน้า Powerpoint และ Keynote ไปเลย (อันนี้ไม่แน่ใจ ในช่วงสิบปีมานี้ไม่เคยใช้ทั้งสองตัว) เรื่องของเรื่องมีอยู่ว่า โดยปกติการที่เรานำเสนอผลงานด้วยการทำ Screen Presentation นั้น การถือโน้ตไปแอบอ่านนั้น เป็นเรื่องที่ไม่ผิดอะไรแต่เป็นเรื่องต้องห้าม (ฮา) ทีนี้โดยปกติแล้วการนำเสนอที่ดีนั้นเรื่องที่จะพูด ต้องไม่อยู่บนสกรีนทั้งหมด (ถ้ามีคนฟังจะอ่าน แล้วไม่ฟังเรา) เรื่องนี้สร้างปัญหากันคนนำเสนอ เพราะต้องท่องไปเสนอ หลายเรื่องที่ไม่ชัวร์ 100% มันก็ต้องอาศัยการท่องเป็นธรรมดา Beamer นั้นมีคุณสมบัติพิเศษคือทำโน้ตย่อของผู้นำเสนอคู่กับสิ่งที่จะนำเสนอได้ ทำให้ผู้ใช้งานสามารถโน้ตอะไรลงไปก็ได้ แต่จำเป็นต้องพิมพ์ออกมา ที่ผ่านมายังไม่มีโปรแกรมนำเสนอไฟล์แบบ pdf ที่รองรับการทำงานในลักษณะนี้  ด้วยความโชคดีจากโครงการ Google Code […]

Read More →
Sumatra PDF ออกเวอร์ชัน 1.1

ลัดคิวด้วยข่าวสั้น ๆ นะครับ ข่าวนี้น่าจะเป็นที่น่ายินดีสำหรับมิตรรัก PdfLaTeX ที่พัฒนาเอกสารเป็น pdf เป็นหลัก เพราะ Sumatra PDF นั้นเล็ก เบา ไม่ล็อกไฟล์ สนับสนุนการทำ forward และ inverse search ได้ดี นอกจากนั้นยังฟรี และเปิดเผยรหัสต้น ตอนนี้ได้ออกเวอร์ชัน 1.1 แล้ว สามารถไปดาว์นโหลดได้ที่ Sumatra PDF viewer เวอร์ชันนี้มีความสามารถใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นมาเล็กน้อย และมีการปรับปรุงความถูกต้องในการแสดงผลเพิ่มมากขึ้น ผู้สนใจสามารถดูความเปลี่ยนแปลงได้ที่ version history อนึ่ง เท่าที่ลองใช้ได้นิดหน่อย รู้สึกถึงความเร็วที่เพิ่มขึ้น (นิดเดียว) กับความถูกต้องของตำแหน่งในการ forward search ที่ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งในสมการและในประโยคทั่วไป สำหรับผู้ใช้ PDF viewer ในการนำเสนอข้อมูลและพิมพ์งาน ยังแนะนำให้ใช้ Adobe Reader นะครับ หรือจะใช้ Okular […]

Read More →
ทักทายเดือนเมษายน ตอนกลางเดือนพฤษภาคมที่ร้อนระอุ

ในบรรยากาศอันร้อนระอุทั้งในใจและนอกใจแบบนี้ การทำอารมณ์ให้เขียนบทความเกี่ยวกับ LaTeX ที่ยากยิ่งก็ยิ่งยากเข้าไปใหญ่  ยังดีที่มีบทความแก้ขัดจากคุณสุขุมมาให้เมื่อเดือนที่แล้ว ไม่งั้นเว็บก็จะร้างเรื่องใหม่ ๆ ไปอีกนานทีเดียว  แต่ยังไงก็ยังดีกว่า The PracTeX Journal ฉบับ 2008-4 ที่พึ่งออกมาไม่กี่วันหล่ะน่า สำหรับบทความที่อยู่ในคิวก็จะมีเรื่องการใช้งานตารางที่เีขียนโดยคุณสุขุม ซึ่งยังรอให้ผมเพิ่มเติมในส่วนของคำอธิบายอยู่ ซึ่งต้องขอบคุณคุณสุขุมด้วยครับที่คอยหาความรู้มาแบ่งปัน  ส่วนตัวผมเองก็ขอแนะนำโปรแกรม yEd - Graph Editor ที่ทางเว็บ Malaysian LaTeX User นำมาแบ่งปัน  และก็มีโปรแกรม TeXMakerX บรรณาธิกรณ์ตัวเก่งที่อนาคตไกลออกเวอร์ชัน 1.9.9  ยังไม่ได้ลองเหมือนกัน แต่ดูเหมือนจะเพิ่มอะไรขึ้นมาเยอะเหมือนกันโดยเฉพาะระบบช่วยเหลือที่อาจจะรกหูรกตาพอสมควร สำหรับคนที่ต้องการใช้ coLinux เพื่อใช้งานโปรแกรมอย่าง Xfig ก็รอกันหน่อย ตอนนี้กำหลังแก้ไขเอกสารให้ใช้งานได้สำหรับเวอร์ชัน 8.x ที่รองรับ Ubuntu เวอร์ชันหลัง ๆ ได้ ส่วนวันนี้ลาแค่นี้ครับ

Read More →
Equation numbering with alphabet

ในบางครั้งในการเขียนสมการเราก็ต้องการจัดกลุ่มของสมการเช่น 1a 1b ... 1e แทนที่จะเรียงแบบ 1 2 ... 5 ซึ่งแบบแรกจะสามารถสื่อสารได้ดีกว่าว่าเป็นสมการเรื่องเดียวกัน ปกติก็ไม่เคยใช้หรือคิดจะใช้นะครับ พอดีเห็นคำค้นเรื่องนี้ก็เลยสนใจ พอค้น google ก็มีคนแนะนำว่าใน package amsmath นั้นมีชุดคำสั่งนี้ให้อยู่แล้ว แถมยังบอกหน้าให้เสร็จสรรพว่าหน้า 10 พอเข้าไปก็ลองทำตามที่คู่มือบอก ปรากฏว่าไม่ได้ ก็ไม่ยากครับไปค้น google อีกรอบได้วิธีทำที่ละเอียดกว่าที่ wikibooks ซึ่งมีวิธีการดังนี้นะครับ

ไปลองดูรายละเอียดกันเองนะครับ ไม่ยากอะไร ถ้าต้องการ 1ก 2ข ... ก็ต้องลงแพ็กเกจภาษาไทยก่อนแล้วก็ทำตามนี้นะครับ

โดยการแปลงตัวเลขให้เป็นภาษาไทย โดยใช้คำสั่ง thaialph{equation} ก็จะได้หน้าตาดังรูป ข้างล่างนี้ ก็คิดว่าน่าจะมีประโยชน์ในการเขียนเอกสารภาษาไทยบ้างนะครับ

Read More →
ปรับแต่ง item ด้วยแพ็กเกจ enumitem

เคยได้เขียนเรื่องการปรับแต่ง item ไว้ที่ การปรับแต่ง item ง่าย ๆ ด้วย enumitem วันนี้ลองมาเขียนขยายความดูใหม่ ในการสร้าง item บางครั้งเราก็ต้องการรูปแบบของหัวข้อที่แตกต่างกันออกไป รวมไปถึงระยะกั้นหน้ากั้นหลังด้วย ในบทความเก่านั้นได้แสดงให้เห็นถึงวิธีปรกติที่ใช้โดยไม่ต้องผ่านแพ็กเกจใด ๆ ซึ่งยุ่งยากพอสมควร แพ็กเกจ enumitem นั้นสามารถช่วยลดความยุ่งยากเหล่านี้ได้ ในที่นี้จะแสดงวิธีใช้ให้ดูประกอบเพียงสองตัวอย่าง ตัวอย่างที่หนึ่งคือการทำให้หัวข้อ item แบบตัวเลข แสดงเป็นเลขโรมันตัวเล็กและอยู่ใน mathmode ซึ่งนิยมใช้กันในหนังสือคณิตศาสตร์ทั่วไป  ตามรูปที่แสดงข้างล่าง ซึ่งสามารถทำได้ง่าย ๆ โดยใช้แพ็กเพจ enumitem ดังนี้

ซึ่งจะเห็นว่าเราสามารถกำหนดรูปแบบของ item ได้ตามต้องการโดยใช้ตัวเลือก [label=$roman{*}$.] ตัวอย่างที่สองเป็นเรื่องการใช้ภาษาไทย ซึ่งมีข่าวร้ายเพราะแพ็กเกจนี้ใช้กับ babel ไม่ได้ ทำให้ใช้กับภาษาไทยไม่ได้ ผมพยายามลองแกะโค้ดของตัวแพ็กเกจดู แต่ว่าไม่สำเร็จ ดังนั้นในกรณีของผู้ที่ต้องการให้ item เป็นภาษาไทยก็สามารถทำได้ดังนี้

แน่นอน คงมีผู้ประท้วงว่า การใช้วิธีปรกติก็ไม่เห็นยากกว่าการใช้แพ็กเกจ enumitem เลย ก็ต้องขอตอบว่าการใช้ […]

Read More →
ใส่ Layer ให้ pdf

ถ้าใครเคยผ่านหูผ่านตาแพ็กเกจ AcroTeX จะเห็นว่าแพ็กเกจนี้สามารถใส่ลูกเล่นให้การทำ presentation ได้อย่างมากมาย แต่ข้อเสียหลัก ๆ ก็คือต้องมี Acobat ตัวที่เสียเงิน สำหรับสร้างความสามารถเหล่านี้ ถึงแม้ว่าผลลัพธ์จะนำมาเป็นกับตัวอ่านเอกสาร pdf ฟรีตัวไหนก็ได้ เนื้อหาในโพสนี้แค่เป็นการจดบันทึกเกี่ยวกับแพ็กเกจที่มีความสามารถในการสร้างเลเยอร์ให้เอกสาร pdf ซึ่งจะมีประโยชน์มาก ๆ ในการทำ presentation สำหรับแพ็จเกจที่มีความสามารถคล้าย ๆ กันมีดังนี้คือ cooltooltips pdfcomment fancytooltips ocgtool สองตัวแรกทำงานได้เฉพาะกับเอกสารที่เป็นข้อความ ส่วนตัวที่สามจำเป็นต้องมีไฟล์ภายนอกมาเกี่ยวข้องด้วย ตัวที่ 4 นั้นอ้างว่าดีมาก แต่จำเป็นต้องลง AcroTeX แต่ไม่จำเป็นต้องใช้ Acrobat Reader Professional ที่เสียเงิน ไว้ว่าง ๆ จะลองหัดเล่นดูแล้วจะรายงานผลให้ทราบนะครับ

Read More →
Export Simulink Diagram to use in LaTeX Document

ภาพจาก Simulink ของ Matlab เป็นหนึ่งในภาพที่การจับภาพจากหน้าจอไปลงเอกสารได้รับความนิยมมาก ๆ ส่วนใหญ่ก็จะได้กรอบของหน้าต่างติดมาด้วย พอมาใช้ในเอกสารจริง การย่อขยายรูปภาพก็จะทำให้ได้รูปที่ดูไม่ดีนัก จริง ๆ แล้วถ้าดูเอกสารของ Simulink บริษัท Mathworks นั้นจะไม่พบว่ามีการจับภาพจากหน้าจอมาใส่แต่อย่างใด ในบทความนี้จะนำเสนอวิธีการดึงรูปจาก Simulink ในรูปแบบเวกเตอร์มาใส่เอกสารบน LaTeX ให้ได้รูปที่ดี และสามารถใช้ได้ทั้ง LaTeX และ pdfLaTeX หลังจากสร้าง Simulink ไฟล์เรียบร้อยแล้ว ก็ใส่จัดเก็บในชื่อที่ต้องการ ในที่นี้จะใช้ thaitug คำสั่งที่ต้องใช้งานคือ

ตัวเลือก -sthaitug คือ Simulink ไฟล์ที่เราต้องการในที่นี้คือ thaitug.mdl ส่วน -depsc2 เราต้องการพิมพ์ออกเป็น postscript level 2 ไฟล์แบบมีสีด้วย ส่วน thaitug.ps คือไฟล์ที่ต้องการจัดเก็บ ทั้งหมดทำบน workspace ของ Matlab ซึ่งไฟล์รูปภาพแบบ postscript […]

Read More →
WinFig ใช้ยาก แต่อาจจะคุ้ม

ปัญหาอย่างหนึ่งของคนใช้ LaTeX ก็คือ เห็นสมการในรูปแบบห่วย ๆ เส้นแตก รูปไปถึงรูปที่เส้นแตกไม่ชัดเจน แล้วจะมีอาการเวียนหัวทันที  ดังนั้นผู้ใช้งาน LaTeX สิ่งหนึ่งที่ต้องวิ่งหาคือโปรแกรมวาดรูปแบบเวกเตอร์ที่ใส่สมการได้ ซึ่งมีหลายตัว และแต่ละตัวก็ใช้งานยาก ๆ ทั้งนั้น วันนี้จะขอนำเสนอ WinFig ไม่ได้ยุ่งอะไรเกี่ยวกับโปรแกรมวาดรูปตระกูล XFig ซะนาน เพราะช่วงนี้ไม่ได้เขียนบทความวิชาการเลย แต่ถ้าทำความเข้าใจถึงวิธีการใช้แล้วก็อาจจะ "ติดใจ" ก็ได้ เหมือนคนทั่วไปที่ทนใช้โปรแกรมบางตัวเพราะติดกับคีย์ลัด หรือรูปแบบการทำงานต่าง ๆ ทั้ง ๆ ที่ ๆ มันก็สรุปไม่ได้ว่ามันดีกว่ากันหรือเปล่า ยกตัวอย่างเช่นผมติดการใช้  WinEDT เป็นต้น  ในการใช้ WinFig ก็ดาวน์โหลดแล้วติดตั้งแบบโปรแกรมทั่วไปตามปกติ เวอร์ชันทดลองใช้งานได้ 15 วัตถุ(object) ก็มากพอสำหรับทดสอบ ก่อนอื่นต้องอธิบายเรื่องการฝังสมการคณิตศาสตร์ ซึ่งทำได้ง่าย ๆ โดยการคลิ๊กใช้งานวัตถุ Text ที่เป็นรูปตัว T แล้วจะมีตัวเลือกให้ที่แถมด้านขวามือ จากนั้นให้กดเลือกฟอนต์ เลือกแทป LaTeX Font แล้วก็เลือก […]

Read More →
ทักทายเดือนมีนาคม

แวะกลับมาทักทายกันอีกในต้นเดือนมีนาคม 2553 ครับ ช่วงนี้นอกจากสภาพอากาศในเมืองฮัมบวร์กแปรปรวนมาก ขนาดที่หนึ่งวันมีสี่ฤดู งานยังเข้ามาเยอะมาก งานที่ทำไปครึ่งหนึ่งเจ้านายก็มาขอเปลี่ยนยกเลิกงานเก่าไปซะงั้น แต่ชีวิตก็ยังมีเรื่องดี ๆ เข้ามาบ้าง เช่นลูกชายได้ย้ายจากโรงเรียนอนุบาลไปเป็นเตรียมประถม ทำให้ต้องตื่นเช้าขึ้นหนึ่งชั่วโมง การตื่นเช้าขึ้นหนึ่งชั่วโมงทำให้มีเวลาทำงานมากขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ และน่ายินดีคือคุณลูกชายชอบเรียนชั้นเตรียมประถมมากกว่าอนุบาล กลับมาที่ชุมชน LaTeX ของเรา มีเรื่องที่น่ายินดีครับ คือคุณ Kittisak ได้เป็นหน่วยกล้าตายใช้ baposter ในการสร้างโปสเตอร์ขนาด A0 ภาษาไทย ในตอนแรกได้เลือกใช้ XeTeX และมีปัญหาเรื่องขนาดกระดาษ ซึ่งตอนนี้ผมได้เจอวิธีแก้ปัญหานี้แล้ว ไปดูกันได้ใน forum baposter กับภาษาไทย นะครับ ความคืบหน้าในการใช้งาน LaTeX บ้านเราที่เกิดขึ้นในช่วงนี้คือ มหาวิทยาลัยนเรศวร ได้เริ่มมีโปรเจ็กเกี่ยวกับการสร้าง Thesis ด้วย LaTeX ซึ่งน้อง ๆ ก็ทำกันไปเยอะมากแล้ว หวังว่าจะได้เห็นตัวเต็มเร็ว ๆ นี้ ส่วนในโลกใบเล็กของเรา วงจรการใช้ LaTeX ก็ยังคงเป็นแบบเดิม ๆ ครับ คือ […]

Read More →